Bạn đã soạn xong hai mươi câu hỏi, tô màu đẹp đẽ, nhưng đến lúc trình chiếu thì bấm đáp án nào cũng chỉ lật sang trang kế tiếp, không báo đúng sai, không ai biết mình trả lời trúng hay trật. Cái thiếu không phải là câu hỏi hay mà là những liên kết nhỏ xíu chưa được gắn giữa các trang chiếu. Bài này hướng dẫn cách làm câu hỏi trắc nghiệm trên PowerPoint từ đơn giản đến nâng cao, đi từng bước chậm rãi để người chưa quen phần mềm cũng làm được. Đừng lo lắng, bạn sẽ làm được thôi, vì phần mềm này ai cũng có sẵn và không cần cài thêm gì. Đây cũng là một bài trong chuyên mục ôn thi trắc nghiệm của Hamchoi.vn.
Tóm tắt nhanh
Cách làm câu hỏi trắc nghiệm trên PowerPoint từng bước: tạo đáp án A, B, C, D, gắn liên kết báo đúng sai, thêm âm thanh, đồng hồ đếm giờ và trò chơi.
- Gắn liên kết (Action) cho đáp án đúng và sai
- Tạo slide phản hồi đúng/sai và nút quay lại
- Thêm hiệu ứng, âm thanh và đồng hồ đếm giờ
- Chạy thử và lỗi thường gặp
Chuẩn bị slide câu hỏi và các ô đáp án A, B, C, D
Trước hết, hãy soạn sẵn nội dung ra giấy hoặc tệp văn bản: mỗi câu gồm một đề bài, bốn phương án A, B, C, D và một đáp án đúng đã được kiểm tra kỹ. Việc này giúp bạn khỏi sửa đi sửa lại sau khi đã gắn liên kết. Mở PowerPoint, chọn bố cục trang chiếu trống, rồi gõ câu hỏi vào ô tiêu đề ở phía trên. Phía dưới, vẽ bốn hình chữ nhật bằng lệnh Insert > Shapes, gõ nội dung từng đáp án vào bên trong và xếp đều thành hai hàng hai cột cho dễ nhìn. Một mẹo nhỏ: làm hoàn chỉnh một trang chiếu mẫu trước, sau đó nhân bản (chuột phải > Duplicate Slide) cho các câu còn lại, bạn chỉ việc đổi chữ mà giữ nguyên bố cục, màu sắc.
Gắn liên kết (Action) cho đáp án đúng và sai
Đây là bước quyết định, và nguyên lý rất đơn giản: mỗi ô đáp án là một nút bấm, bấm vào đâu thì nhảy tới trang chiếu tương ứng. Bấm chọn ô đáp án, vào thẻ Insert, chọn Link (hoặc Action), rồi chọn mục Place in This Document để chỉ định trang chiếu đích. Với ô đáp án đúng, bạn trỏ tới trang chúc mừng hoặc câu hỏi kế tiếp; với ba ô còn lại, trỏ tới trang báo sai. Hãy nhớ rằng các liên kết này chỉ bấm được khi trình chiếu toàn màn hình (nhấn F5), còn ở chế độ soạn thảo thì bấm vào chỉ để chọn hình mà thôi. Nhiều bạn mới làm hay tưởng liên kết bị lỗi, thật ra chỉ là chưa bật trình chiếu.
Tạo slide phản hồi đúng/sai và nút quay lại
Cách gọn nhất là chỉ làm hai trang phản hồi dùng chung cho mọi câu hỏi: một trang ghi “Chính xác, giỏi lắm!” và một trang ghi “Chưa đúng, hãy thử lại nhé”. Trang báo sai cần có một nút quay lại: vẽ một hình mũi tên hoặc chữ nhật, gõ “Thử lại”, rồi gắn liên kết về đúng trang câu hỏi vừa rồi. Vì mỗi câu quay về một trang khác nhau, cách tiết kiệm công là làm riêng một trang báo sai cho từng câu, hoặc dùng lệnh Last Slide Viewed (trang xem gần nhất) trong phần Action để nút tự quay về trang trước đó. Còn trang báo đúng thì gắn nút “Câu tiếp theo” dẫn sang câu kế, làm một lần rồi nhân bản.
Thêm hiệu ứng, âm thanh và đồng hồ đếm giờ
Khi phần liên kết đã chạy ổn, bạn mới nên trang trí cho sinh động. Vào thẻ Transitions để chọn hiệu ứng chuyển trang nhẹ nhàng, tránh hiệu ứng quá rối làm học sinh mất tập trung. Để thêm âm thanh, chọn trang báo đúng, vào Insert > Audio rồi chèn tiếng chuông hoặc tiếng vỗ tay; trang báo sai thì chèn tiếng báo ngắn, và nhớ chỉnh chế độ phát tự động khi trang hiện ra. Muốn có đồng hồ đếm giờ, bạn có thể gắn hiệu ứng thanh chạy co dần theo thời gian (Animations > Wipe, đặt thời lượng 15 hay 20 giây), rồi cho trang tự chuyển sang báo hết giờ sau đúng khoảng thời gian đó trong thẻ Transitions.
Biến bộ câu hỏi thành trò chơi trắc nghiệm trên lớp
Có bộ khung rồi, bạn có thể nâng lên thành trò chơi: chia lớp thành các đội, mỗi đội cử người lên bấm đáp án hoặc giơ bảng chọn A, B, C, D rồi thầy cô bấm theo. Nên làm thêm một trang bảng chọn câu hỏi, mỗi ô là một số thứ tự gắn liên kết tới câu tương ứng, để các đội tự chọn câu theo ý thích. Cách ôn này hợp với việc củng cố kiến thức trước giờ kiểm tra, đặc biệt khi ôn tập theo từng chuyên đề, bạn có thể tham khảo thêm các câu hỏi trắc nghiệm có lời giải để lấy nội dung và đối chiếu đáp án cho chắc. Cũng nên nói thật về giới hạn: làm thủ công thì tốn công khi bộ đề có nhiều câu, khó cộng điểm tự động và không thể chấm bài cho cả lớp cùng lúc. Vì vậy hãy coi PowerPoint là công cụ trình chiếu và ôn bài sôi nổi trên lớp, còn việc thu bài, chấm điểm số lượng lớn thì nên dùng công cụ khác chuyên cho việc đó.
Chạy thử và lỗi thường gặp
Trước giờ lên lớp, hãy trình chiếu từ trang đầu và bấm thử mọi đáp án của từng câu, nhất là các ô sai, vì đây là chỗ dễ sót liên kết nhất. Lỗi hay gặp thứ nhất là bấm không thấy phản ứng, thường do quên gắn liên kết hoặc đang ở chế độ
soạn thảo. Lỗi thứ hai là bấm đáp án sai vẫn nhảy sang câu tiếp, nguyên nhân thường là sao chép trang rồi quên đổi liên kết ở các ô, nên sau khi nhân bản hãy kiểm tra lại từng ô một. Lỗi thứ ba là trang phản hồi hiện ra nhưng không có đường quay về, khiến buổi trình chiếu bị kẹt giữa chừng, nên mỗi trang phản hồi đều cần ít nhất một nút dẫn đi tiếp. Cuối cùng, nếu mang tệp sang máy khác để trình chiếu, hãy kiểm tra lại âm thanh vì có khi tệp âm thanh chưa được nhúng đi kèm; cách an toàn là chép cả tệp bài giảng lẫn tệp âm thanh vào cùng một thư mục, hoặc chạy thử trên chính máy chiếu trước giờ học.
Câu hỏi thường gặp
Làm câu hỏi trắc nghiệm trên PowerPoint cần những bước chuẩn bị nào?
Bạn cần soạn sẵn nội dung mỗi câu gồm đề bài, bốn phương án A, B, C, D và một đáp án đúng đã kiểm tra kỹ. Sau đó dựng một trang chiếu mẫu có ô câu hỏi và bốn ô đáp án, làm thêm hai trang phản hồi đúng và sai. Có đủ ba thứ này thì việc gắn liên kết về sau sẽ rất nhanh.
Làm sao để bấm đáp án đúng thì chuyển sang câu tiếp theo trong PowerPoint?
Chọn ô đáp án đúng, vào thẻ Insert, chọn Link, rồi chọn Place in This Document và trỏ tới trang chúc mừng hoặc trang câu kế tiếp. Các ô còn lại gắn liên kết tới trang báo sai. Nhớ nhấn F5 để trình chiếu toàn màn hình, vì ở chế độ soạn thảo các liên kết sẽ không bấm được.
Có thể làm báo đúng sai và tính điểm tự động trong PowerPoint không?
Báo đúng sai thì làm được bằng liên kết và các trang phản hồi như đã hướng dẫn ở trên. Còn tính điểm tự động thì cách làm thủ công rất hạn chế: phải dùng thêm các thủ thuật phức tạp, dễ lỗi và vẫn không chấm được bài cho cả lớp cùng lúc. Với việc cộng điểm, bạn có thể ghi tay hoặc dùng bảng điểm trên bảng cho các đội trong buổi ôn.
Khi nào nên dùng PowerPoint, khi nào nên chuyển sang công cụ tạo trắc nghiệm trực tuyến?
PowerPoint hợp với buổi ôn tập trên lớp, bộ câu hỏi ngắn khoảng vài chục câu và thầy cô muốn cả lớp cùng xem, cùng thảo luận trên màn hình chiếu. Khi cần mỗi học sinh làm bài riêng, thu bài và chấm điểm nhanh cho nhiều người, bạn nên chuyển sang công cụ tạo đề trắc nghiệm trực tuyến để đỡ mất công thống kê.
Kết luận
Cách làm câu hỏi trắc nghiệm trên PowerPoint thật ra chỉ xoay quanh một nguyên tắc: dàn trang câu hỏi cùng bốn đáp án, gắn liên kết cho từng ô, rồi tạo trang phản hồi đúng sai kèm nút quay lại. Hiệu ứng, âm thanh và đồng hồ đếm giờ là phần thêm cho vui, nên làm sau cùng khi mọi liên kết đã chạy đúng. Hãy dùng cách này cho những buổi ôn bài sôi nổi trên lớp, còn việc thu bài và chấm điểm số lượng lớn thì nên nhờ đến công cụ khác phù hợp hơn.
Bạn cứ bắt đầu từ một câu hỏi mẫu, làm đúng từng bước rồi nhân bản dần, rất đơn giản thôi. Chỉ sau một buổi chiều làm quen, bạn sẽ có ngay một bộ trắc nghiệm tương tác để học trò của mình hào hứng ôn bài.